สิ่งแวดล้อมและการพัฒนาอย่างยั่งยืน
| อ่านเพิ่มเติม แผนสนับสนุนโครงการขนาดเล็กโดยชุมชน (SGP GEF) อ่านเพิ่มเติม โครงการฟื้นวันใหม่ให้เกาะลันตา |
แม้ว่าประเทศไทยจะพัฒนาไปมากในช่วง 25 ปีที่ผ่านมา จนกลายเป็นหนึ่งในประเทศผู้นำด้านเศรษฐกิจ และหุ้นส่วนด้านการพัฒนาในภูมิภาค แต่ความเจริญดังกล่าวมิได้ได้มาโดยปราศจากต้นทุน
การพัฒนาเศรษฐกิจอย่างรวดเร็ว ทำให้ชุมชนเมืองขยายตัว รวมทั้งการเติบโตของภาคอุตสาหกรรม ได้ส่งผลกระทบอย่างรุนแรงต่อความเป็นอยู่ของประชาชนและระบบนิเวศของประเทศ พื้นที่ป่าส่วนใหญ่สูญหายไป คุณภาพน้ำของแม่น้ำสายหลักและทะเลสาบเกือบครึ่งหนึ่งของประเทศจัดอยู่ในระดับต่ำ มีการใช้ทรัพยากรดินและน้ำอย่างสิ้นเปลืองเกินขนาด โดยปราศจากการวางแผนที่ดี
ประเทศไทย มีแนวโน้มได้รับผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงสภาวะภูมิอากาศอย่างกว้างขวาง โดยเฉพาะ พื้นที่ราบต่ำในภาคกลาง ซึ่งเป็นบริเวณเกษตรกรรมที่อุดมสมบูรณ์ที่สุดในประเทศ ขณะที่พื้นที่ชายฝั่งทะเลก็มีปัญหาการถูกกัดเซาะและแนวโน้มจะเกิดน้ำท่วมอันเป็นผลจากระดับน้ำทะเลที่สูงขึ้น เพื่อลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกอันเป็นสาเหตุของภาวะโลกร้อนและการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ การส่งเสริมการใช้พลังงานอย่างประหยัดและมีประสิทธิภาพ เทคโนโลยีประหยัดพลังงาน และพลังงานทางเลือก ถือเป็นกิจกรรมพิทักษ์โลกสีเขียวที่สอดคล้องกับการแก้ปัญหาเร่งด่วนที่สำคัญที่สุดประเด็นหนึ่งในประเทศไทย
ภายใต้รัฐธรรมนูญฉบับใหม่ที่ให้สิทธิชุมชนในการบริหารจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมร่วมกับธรรมาภิบาลภาครัฐ โดยกระจายกระบวนการตัดสินใจด้านสิ่งแวดล้อมออกไปจากส่วนกลาง เป็นความริเริ่มอันดีที่ช่วยชะลอการเสื่อมถอยของทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ให้กลับมาสู่สภาวะที่ดีขึ้น
โครงการในปัจจุบัน
UNDP ทำงานร่วมกับรัฐบาล องค์กรพัฒนาเอกชน และองค์กรชุมชนอย่างใกล้ชิด ในฐานะพันธมิตรเพื่อการพัฒนา โครงการด้านสิ่งแวดล้อมภายใต้แผนงานความตกลงร่วมระหว่างประเทศไทยและ UNDP สำหรับปี 2550-2554 มีเป้าหมายสนับสนุนกลไกระดับชาติด้านนโยบายและการบรรลุพันธกิจตามความตกลงนานาชาติด้านสิ่งแวดล้อม การบริหารจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมโดยชุมชน การจัดการองค์ความรู้ที่ผนวกความรู้ทางวิทยาศาสตร ์และภูมิปัญญาท้องถิ่นรวมทั้งความคิดริเริ่มด้านสิ่งแวดล้อม และการส่งเสริมสนับสนุนในเชิงนโยบาย
โครงการด้านสิ่งแวดล้อม ได้แก่ โครงการสร้างเสริมศักยภาพประเทศไทยในการเป็นภาคีอนุสัญญาสหประชาชาติด้านสิ่งแวดล้อม เป็นโครงการสร้างเสริมศักยภาพประเทศไทยในการเป็นภาคีอนุสัญญาสหประชาชาติด้านสิ่งแวดล้อมสามฉบับได้แก่ อนุสัญญาว่าด้วยการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ อนุสัญญาว่าด้วยความหลากหลายทางชีวภาพ และอนุสัญญาว่าด้วยการต่อต้านการแปรสภาพเป็นทะลทราย และ โครงการสร้างความรับรู้ระดับชาติเรื่อง การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ
ในกรอบการจัดสรรเงินทุนในวงเงิน 23.9 ล้านเหรียญสหรัฐ ของกองทุนสิ่งแวดล้อมโลก ที่ได้จัดสรรแก่ประเทศไทยตลอดจนถึงปี 2553 ใน 2 สาขาที่อยู่ในลำดับความสำคัญแรก ได้แก่ ความหลากหลายทางชีวภาพ และการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ UNDP ทำงานร่วมกับหน่วยงานในประเทศไทยอย่างใกล้ชิดเพื่อสร้างโครงการพัฒนาใน 2 สาขาดังกล่าว โครงการที่ได้รับการสนับสนุนจากกองทุนสิ่งแวดล้อมโลกในปัจจุบัน ได้แก่ โครงการส่งเสริมการใช้พลังงานหมุนเวียนในจังหวัดแม่ฮ่องสอน และ โครงการ เสริมสร้างสมรรถนะหน่วยงาน ประสานงานกลางอนุสัญญาว่าด้วยความหลากหลายทางชีวภาพ
ขณะเดียวกัน UNDP ยังได้บริหารโครงการด้านสิ่งแวดล้อมของชุมชนที่ได้รับการสนับสนุนโดยกองทุนขนาดเล็กแห่งกองทุนสิ่งแวดล้อมโลก (GEF Small Grants Programme) ซึ่งให้การสนับสนุนโดยตรง แก่ชุมชนในการดำเนินความริเริ่ม ด้านการจัดการ ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม การสร้างเครือข่ายองค์กรชุมชน และการแบ่งปันความรู้แลกเปลี่ยนประสบการณ์ระหว่างชุมชน อ่านรายละเอียด
สืบเนื่องจากภัยพิบัติสึนามิในเดือนธันวาคม ปี 2547 UNDP ได้ร่วมกับหน่วยงานราชการ องค์กรพัฒนาเอกชน และองค์กรเอกชน เพื่อฟื้นฟูแหล่งทรัพยากรธรรมชาติที่ถูกทำลายฟื้นฟูชุมชนที่ได้รับผลกระทบทั้งด้านวิถีชีวิตความเป็นอยู่ และการประกอบอาชีพซึ่งผูกพัน กับความอุดมสมบูรณ์ของทรัพยากรธรรมชาติ โครงการฟื้นฟูดังกล่าวไม่เพียงบรรลุเป้าหมายการฟื้นตัวจากภัยพิบัติเท่านั้น หากยังได้ก้าวเข้าสู่การวางแผนวิถีชีวิตชุมชนอย่างยั่งยืน ซึ่งมุ่งสร้างความเข้มแข็ง และหลักประกันในการรับมือ กับภัยพิบัติที่อาจเกิดขึ้นในอนาคต ตัวอย่างโครงการที่ประสบความสำเร็จ ได้แก่โครงการ ฟื้นฟูวิถีชึวิต และเสริมสร้างความเข้มแข็งของชุมชนบนเกาะลันตา ซึ่งบรรลุเป้าหมายการฟื้นฟูในช่วงต้นและต่อมายังได้รับบริษัทโคคา โคลา และมูลนิธิองค์การสหประชาชาติ ในการพัฒนาแหล่งน้ำจืดซึ่งบริหารจัดการโดยชุมชน ซึ่งปัจจุบันได้มีชุมชนเกาะลันตา 14 แห่ง ร่วมกันก่อตั้งเป็นเครือข่ายชุมชนเกาะลันตา เพื่อสานต่อโครงการด้วยตนเองต่อไป อ่านรายละเอียด
นอกจากนั้น UNDP ขอแนะนำโครงการใหม่ คาร์บอนเครดิต เพื่อคุณภาพชีวิต MDG Carbon Facilityเพื่อสร้างกลไกในการเข้าถึงตลาดการซื้อขายคาร์บอนเครดิต ซึ่งจัดตั้งขึ้นเพื่อสนับสนุนการผลิตที่สะอาด และลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกในประเทศไทย ในการนี้ UNDP ร่วมกับสำนักงานนโยบายและแผนสิ่งแวดล้อม กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ได้ประกาศเปิดตัวโครงการดังกล่าวเมื่อเดือนกันยายน 2550 โครงการด้านสิ่งแวดล้อมนี้ ทำงานร่วมกับ องค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก ซึ่งเป็นองค์การฯมหาชน แห่งใหม่ที่เพิ่งจัดตั้งขึ้น เพื่อส่งเสริมและพัฒนาโครงการการลดการปลดปล่อยก๊าซเรือนกระจก ภายใต้กลไกการพัฒนาที่สะอาด (Clean Development Mechanism) ในประเทศไทย ซึ่งเชื่อมโยงกับแนวคิดสากลอันจะเป็นประโยชน์ต่อชุมชนทั่วประเทศ
อีกโครงการหนึ่ง เป็นโครงการที่ริเริ่มในระดับภูมิภาคเอเชียในปี 2550 เพื่อปกป้องระบบนิเวศน์และจัดการทรัพยากรชายฝั่งอย่างยั่งยืน ได้แก่ โครงการป่าชายเลนเพื่ออนาคต ซึ่ง UNDP ร่วมกับสำนักงาน IUCN เป็นผู้บริหารโครงการ ร่วมกับกรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง อ่านรายละเอียดเพิ่มเติมที่ Mangroves for the Future project